|
تأثير الألوان على حياة الإنسان
RENKLERİN İNSAN
HAYATINA ETKİSİ
Nizameddin İbrahimoğlu
Hitit Üniversitesi
nizamettin955@htmail.com
ÖNSÖZ
Renkler hayatımızın bir
parçasıdır. Renklerin kişilerin
davranışlarını psikolojik ve ruhsal yönden olumlu ve olumsuz
etkilediğini psikologlar tespit etmişlerdir. Renklerin
anlamlı ve daha yararlı olması için, yaşadığı her yer, zaman
ve asrın için
çeşitli renkler seçmeleri gerekir.
Uygun renkleri seçtiklerinde, bu onların zevk sahibi
olduklarını aks eder ve renklere baktığımızda insanların
nefsini sevindirir ve
rahatlaştırır.
Önemli olduğu için, Kuranı kerimde zikir edilmiş ve 7 Ayeti
celile de, birde hadislerde yer almıştır, bunlardan;
(Allah'ın suyu, semadan indirdiğini görmedin mi? Böylece
onunla çeşitli renklerde ürünler (meyveler) çıkardık. Ve
dağlardan beyaz, kırmızı, çeşitli renklerde ve kara ve
‘’siyah’’ yollar kıldık) Fatır 27.
Bilindiği üzere işleyeceğimiz konular genel olarak temel
renkler ve tabiatta çok bulunanlardır. Bunlardan:
1-KIRMIZI:
الأحمر
Kırmızı renk: Kırmızı elmada bulunan
koyusu ve karpuz diliminde de bulunan açık rengini
kastediyoruz. İkisinin de canlılık, dinamizm ve sevinçle
ilgilisi bulunmakta. Kırmızı renk, vücutta; ataklık ve
canlılığı ifade eder; Duygusal bağlamda ise bir işi sonuna
kadar irade ve kararlıkla bitirmek demektir.
Kırmızı renk
meyvelerde iştah açar; O yüzden
dünyadaki gıda firmalarının çoğu logosunda kırmızıyı
kullanır.
Kırmızı
renk tansiyonu yükseltir, günlük rutin streslerine
mani olur, kan akışını hızlandırır, insanlar kendilerini
sıcak hisseder ve sevinç ve güzellik duygularını artırır.
Kırmızı renk yerine göre çeşitli anlam ifade eder: Trafik
işaretinde endişe ve tehlikenin olduğunu ifade eder, aynı
şekilde bir yerde bulunan kan içinde geçerlidir. Kadının
dudağında olursa çekicilik ve güzellik ifade eder.
Çiçeklerde bulunursa baharı ifade eder.
Yanlış bir inanış
vardır; boğaların kırmızıya saldırdığı sanılır. Ancak
biliyoruz ki boğalar renk körüdür. Kırmızıya değil,
kendilerine sallanan koyu renkli beze saldırır.
Kuranı kerimde şu şekilde
ifade edilyor: ‘’Görmedin mi Allah gökten su indirdi. Onunla
renkleri çeşit çeşit meyveler çıkardık. Dağlardan (geçen)
beyaz, kırmızı, değişik renklerde ve simsiyah yollar
yaptık’’.Fatır 27.
Hadiste ise şu şekilde
geçiyor: ‘’Peygamberimizi (S.A.V)
Minede deve üzerinde hutbe veriyordu ve üzerinde kırmızı bir
hırka olduğunu gördüm’’.
Ebu Davut hadislerinde Hilal
b. Amir‘dan rivayet edilmiştir.
2-YEŞİL:
الأخضر
Yeşil renk: Koyusunu çam ağacı açığı ise
parlak yeşil otu kastediyoruz. İkisi de baharın ve yeniden
doğuşun sembolü. Ve yeşil merhamet, şefkat, itidal, hayır,
bereket, barış, umut, güç enerji, gelecek için iyimserliği
ifade eder. Şayet diğer renklere üstünlük sağlarsa
insanlar sıkıntı ve bıkkınlık hissetmezler ve
yorgunluk şiddetini genel olarak azaltır. Bundan dolayı
bedevi Araplar çöl ortasında yeşil renkli elbise giymesini
tercih ederler. Psikiyatri Doktor Frilininç
araştırmasında renkleri tedavide kullandı ve şöyle
dedi: ‘Sarı ve yeşil renkler kalp atışını azaltır ve akışını
düzeltir.’
Bir deneyiminde şiddetli gürültü çıkaran aletlerin kullanıldığı
bazı fabrikaların duvarını yeşil boyadı ve işçiler,
çevrelerini kuşatan yeşil rengin etkisinden dolayı bir daha
gürültüden şikâyetçi olmadılar.
Yeşil renk doğanın ve baharın rengidir. İnsana güven, huzur ve
rahatlık verir. Bunan dolayı bankaların logolarında, büyük
lokanta mutfaklarında ve hastanelerde yeşil renk hâkimdir.
Yeşili bol olan semtlerde insanlar daha az mide rahatsızlığı
şikâyetinde bulunurlar.
Kuranı kerimde şu şekilde
ifade ediliyor: ‘’(topraktan) yeşil otu çıkarıp sonra da onu
kapkara bir sel artığına çeviren yüce Rabbinin adını tespih
(ve takdis) et’’.El-‘Alâ 5–6.
‘’Eline bir demet sap ( yeşil
ot) al da onunla vur, yeminini böyle yerine getir.
Sad -44.
‘’Bu cennetler koyu
yeşildirler’’.Er-Rahman–64.
‘’Üzerlerinde yeşil ipekten
ince ve kalın elbiseler vardır; gümüş bilezikler
takınmışlardır. Rableri onlara tertemiz bir içki içirir’’.
El-İnsan 21.
3-SARI:
الأصفر
Sarı renk: Son baharda dökülen yapraklar da
bulunan koyusu ve e parlayan limonda da bulunan açık rengini
kastediyoruz. İkisi de zekâ, incelik, mutluluk, neşe ve
sevgi çağrıştırır. Bir de birliği ve toplumsal yaşamı, saf
düşünmeyi ve eşyaları olduğu gibi görmeyi ifade eder. Sarı
renk taksilerde dikkat çekiciliği artırır. Sarı ayrıca hüzün
ve özlemin rengidir. Sarı renk insan yüzünde veya sonbaharda
dökülen yapraklarda üzüntü, hasret, ölüm ve fenalık hissini
ve geniş kumsal alanlarda kıtlık ve meyvede ise olgunluğu ve
sulu olduğunu ve güneşin sarısı ise sıcaklık ve canlılık
ifade eder. Altının parlağı ise yücelik ve haşmetlik
çağrıştırır.
Kuranı kerimde şu şekilde
ifade ediliyor "O diyor ki: Sarı renkli, parlak tüylü,
bakanların içini açan bir inektir" dedi.
El.Bakara 69.
‘’Nefsanî arzulara,
(özellikle) kadınlara, oğullara, yığın yığın biriktirilmiş
altın ve gümüşe’’. Ali-İmran 14.
‘’Güneşe ve kuşluk vaktindeki
aydınlığına, güneşi takip ettiğinde aya, onu açığa
çıkarttığında gündüze, onu örttüğünde geceye’’.
Eş-Şems 1–2.
Son Ayette ifade edilen Güneş
sarı rengi ve Gümüş ise beyaz rengi ifade etmektedir.
4-Turuncu:
البرتقالي
Turuncu rengi: Parlak portakal rengini
kastediyoruz. O’ Mizah ve razı olduğunu gösterir. Neşe, güç
ve insanın kendine güven artırıcı özelliği de bulunur.
Turuncu rengi
çeşitli hisler ifade eder: Eşyalarda dikkat çekici, güneşte
sıcaklık, ateşte ve yangında korku, meyvede olgunluk ve
iştah açıcı, trafik işaretinde ise hazırlanıp gitmeyi
çağrıştırır.
Kavuniçi rengi
ise, Huzur ve fikir rahatlığı ifade eder.
5-MAVİ:
الأزرق
Mavi renk: Koyusu deniz rengi, açığı ise
gökyüzünün açık gününü kastediyoruz. İkisi de sessizlik,
mutluluk iyimserlik ifade eder. Ve yeşil renk insanın sinir
ve tedirginliği azaltır. Ondan dolayı okul duvarların mavi
boyandığı okullarda çocukların daha az yaramaz olduğunu
görürüz. Ve evlenme çağındaki yunanlı kızlar mavi rengi
iyimserlik olarak görürler. Evlilik töreninde mavi renkli
yüzük takmaya ve şerit veya nazar
boncuğu giymeye özen gösterirler.
Araplar mavinin kan akışını yavaşlattığını ve vücudun ateşini
düşürdüğüne inanırlar. Batı ülkelerinde intiharları azaltmak
için köprü korkuluklarını maviye boyarlar.
Gökyüzünde mavi
yüceliği, ince düşünceyi ve derin bakışı ifade eder. Deniz
rahatlık, bereket aynı anda şiddeti ifade eder. Bulut ise
hayır ve ümit ifade eder.
Bir de yayılan
bir yanlış inanca göre insanları nazardan korur.
Kuranı kerimde şu şekilde
ifade ediliyor: ‘’(Allah o
(yüce) varlıktır ki, emri gereğince denizde içinde gemilerin
yüzmesi ve lütfedip.’’. El-casiye 12.
Burada Deniz kelimesi mavi
rengi çağrıştırır.
‘’İçinde yörüngeleri olan
göğe andolsun’’. Ez-Zariyat 7.
Burada da
Gökyüzü kelimesi mavi rengi
çağrıştırır.
6-LACİVERT:
الكُحلي
Kozmik renk olarak kabul edilir; sonsuzluğu,
otoriteyi, verimliliği simgeler. Bu
renk kullanıldığında insanda güç ve üstünlük imaj etkisini
sürdürür. Ve bu rengi giyen kişiler kendilerinin üstün ve
güvenilir bir kişiliğe sahip olduklarını hissederler. En çok
sosyete kadınlarda tercih edilir.
O yüzden
dünyadaki firmaların yarıdan fazlası logolarında lacivertti
kullanır.
7-
KAHVERENGİ:
القهوائي
Parlayan kahverengini kastediyoruz.
Kahverengi: Gerçeği, plan ve düzeni
ifade eder. Kansas Üniv.’de bir sergide, duvarların rengini
beyaza boyamışlardır ve insanlar sergide yavaş hareket
etmiş. Fon kahverengiye döndüğünde ise insanlar sergide daha
çok yeri daha az zamanda gezmişlerdir. Bu yüzden fastfoodlar
iç mekânda kahverengi kullanılır. Kahverengi toprak
rengidir. Kıyafetlerde pek tercih edilmez, çünkü kahverengi
giyen insanlar kalabalıkta dikkat çekmezler. Birde sertlik,
üzgünlük ve karamsarlık da ifade eder.
8-
BEYAZ:
الأبيض
Beyaz renk ruhu en çok rahatlatan
renklerden biridir. O’ masumluk temizlik ve şeffaflığın
zirvesini ifade eder. Ve istikrarı, devamlılığı, barışı,
iyimserlik ve sevgiyi çağrıştırır.
Politikacılar
siyasetlerinde temiz ve dürüstlük izlenimi vermek için beyaz
renk kullanırlar. Gelinlerde evlilik törenlerinde temiz ve
bekâr olduklarını ifade etmek için kullanırlar.
Sıcak havalarda
beyaz elbisenin giyinmesi de tercih edilir.
Kuranı kerimde şu şekilde
ifade ediliyor: ‘’Ve elini (cebinden) çıkardı. Birdenbire o
da seyredenlere bembeyaz görünüverdi’’.El-Araf
108.
Allahın Peygamberi Hadisinde
diyor ki: ‘’Elbiselerinizden beyaz elbisenizi giriniz; O’
sizin Hayırlı elbiselerinizdendir, onunla ölülerinizi
kefenleyin ve
göz
içine
sürdüğünüz
en
hayırlı
sürme
gri olanıdır; gözü parlatır ve (kirpik) tüylerini
çoğaltır’’.
9-MOR:
البنفسجي
Eskiden büyük saray
mensupları daima morla
süsleniyorlardı. Ve mor renk vakarlık, incelik ve
samimiyettin zirvesini ifade eder. Rengi ne kadar açık
olursa o kadar ince hisli olduğunu ifade eder; şayet koyu
olursa üzüntüyü ifade eder.
Koyu mor Nevrotik
duyguları ve kararı almada tereddütlü olduğunu ifade eder.
Âşıklar
ve intihar edenler kendilerine bir sembol olarak
edinmişlerdir.
Birde doğum
durumlarında doğumu kolaylaştırmak için de kullanılmıştır.
10-
PEMBE:
الوردي
Pembe renk uyum,
neşe, sevgi, cömertlik ve fedakârlık sembolüdür. Hayatı ve
güzel duyguları ifade eder. Erkeleri çok etkiyen bir
renktir. Eşler arasındaki duygu bağını güçlendirir.
Büyük mağazaların
tezgâhtarlarında müşteriler kendilerini rahat hissetsin diye
pembe üniforma giyerler. Pembe aynı zamanda kız çocukları
için kullanılan renktir. O da sevgi ve masumiyeti ifade
eder.
11-
SİYAH:
الأسود
Siyah renk duygusallığı, hüznü, hırsı ve
kötümserliği simgeler. Aynı şekilde üstünlüğü de ifade eder.
İslam ve batı ülkelerinde siyah renk matemi temsil eder.
Japonya’da da siyah mutluluk ve
iyimserlik kaynağı temsil eder.
Kadınlar siyah
giysilerini gece partilerinde kullanmayı tercih ederler.
Geceleyin
gökyüzünde gördüğümüz parlayan Ay ve yıldızların
görüntülerine şaşırdığımızı da bildirmemiz gerekir. Ve gün
ışığı girmeyen evlerde siyah renk tercih edilir.
Kuranı kerimde şu şekilde
ifade ediliyor: ‘’Yine o gün birtakım yüzleri de keder
bürümüş, hüzünden kapkara kesilmiştir’’.
Abese 40–41.
’’Serin
ve hoş olmayan kapkara dumandan bir gölge altındadırlar’’.El-vakıa
-43–44.
‘’Sabahın beyaz ipliği
(aydınlığı), siyah ipliğinden (karanlığından) ayırt
edilinceye kadar yeyin, için’’. EL-Bakara 187.
12-Gri:
الرمادي
Gri renk soğuk bir renktir, soğukluğu ile eşler
arasında soğuk rüzgârlar estirebilir. En ideal rengi ise
orta gri olanıdır. Hiçbir anlam ifade etmez. Gri renk
olumsuzluğu, kişiliği olmayanı, kolay hüküm edileni ve
kaybetmeyi ifade eden bir özelliğe sahiptir.
Parlak gümüş
renginde ise altında olduğu gibi yücelik ve haşmetlik
çağrıştırır.
Peygamberimizden
(S.A) şu hadis rivayet ediliyor: ‘’ O’ gri sürmeyi emir
ediyor, yatarken rahatlık verir ve dedi ki oruçlu ondan
kaçınsın’’
Nizameddin İbrahimoğlu
نظام الدّين إبراهيم أوغلو
محاضر في جامعة هيتيت بتركيا
|
