Ana sayfa Özgeçmiş Arapça Öğreniyorum Arapça Alıştırmalar İletişim

 
 

  Ana sayfa > Arapça Öğreniyorum > İzafet Tamlaması






 
 

 

Sayfa içinde arayın:

Arapça klavye:

 

المُضاف والمضاف إليه

 

İSİM TAMLAMASI (İZAFET)

 

نظام الدين إبراهيم أوغلو

محاضر بجامعة هتيت ـ تركيا

 

تعريف الإضافة : İzafet tanımı

 وهي نسبة اسم إلى آخر على تقدير حرفِ جرٍ، ويُسمى الأوّل مُضافًا والثّاني مضافًا إليه  مجرور..  حرف الجر المقدر يكون (مِنْ) إذا كان المضاف إليه جنسًا للمضاف نحو: 

 (سوارُ ذَهَبٍ). و(في) إذا كان ظرفًا له نحو (صلاةٌ العصرِ)، في ما  سوى ذلك (اللاّم) نحو (كتابُ سعدٍ).

 

İSİM TAMLAMASI:

 Türkçe de isim tamlamasında tamlayan ve tamlanan olduğu gibi; Arapça izâfette, Muzâf ve Muzâfun ileyh vardır. Arapçada       birinci kelime tamlanan (Muzâf), ikincisi ise tamlayan, yani Muzâfun ileyhdir. Tamlayanla tamlanan arasında bir harfi cerr takdir olunur. Yani tamlama böyle bir harfi cerrin anlamı aracılığı ile iki ismi birbirine bağlar.

 

Bu öğrencinin kitabıdır.هذا كتابُ التِّلميذِ      (هذا كتابٌ للتلميذِ)

Mukadder harf-i cerri gösterelim.

Bu gümüş yüzüktür. (هذا خاتمٌ من فِضّةٍ)  هذا خاتمُ فضّةٍ

 Mukadder harf-i cerri gösterelim

Kış yolculuğu.            (رِحلَةٌ في الشِّتاءِ)     رِحْلةُ الشِّتاءِ     Mukadder harf-i cerri gösterilebilir

 

والإضافة قِسمان : İzafet ikiye ayrılır   

1ـ الإضافة المعنويّة (الحقيقية): Mânavi izafet

هي ما أفادت المضاف تعريفًا ـ إنْ كان المضاف إليه معرفةً  نحو:

(هذا كتابُ سليمٍ). (هذا كتابُ أخي) (هذهِ سياةُ زينبَ) (هذه حقيبةُ الطالبِ)

 و أفادت المضاف  تخصيصًا ـ إن كان المضاف إليه نكرةً نحو:  (هذا كتابُ نحوٍ)

 

2ـ الإضافة اللّفظيّة (المجازيّة): Lafzi izafet

هي ما لا تفيدُ المضاف تعريفًا ولا تخصيصًا، ولا يُعتبرُ فيها تقديرُ حرف الجرّ، وإنّما يكون الغرضُ منها التّخفيفَ في اللّفظ بحذف التّنوين، أو نُوني التّثنية والجمع. وذلك  إذا كان المضاف صِفةً مُضافةً إلى فاعلها أو مفعولها نحو :

(هذا مُستحقُّ المدحِ) ( حسَنُ الخُلقِ) ( معمورُ الدّارِ).  (سلمتُ على قارئَ القرآنِ) (رأيتُ مكرمَ أبِيكَ).

 

ومعنى الصّفة: المذكور أعلاه تعني اسم الفاعل أو اسم المفعول أو الصّفة المشبهة أو اسم التّفضيل أو صيغ المبالغة. نحو :

( هذا ناصِرُ الضّعيفِ ) (هذا شَريفُ الطّباعِ) ( هذانِ مطلوبا الجُنودِ) (هؤلاء قهّارُو الأعداءِ). 

İzafet ikiye ayrılır:

1-   Lâfzî izafet:الإضافة اللّفظيّة 

Sıfat olan isimlerin (İsim-i fâil, ismi meful, sıfat-ı müşebbehe…) kendi fâil veya mefûllerine izafetidir. Burada muzafın tenvini ve nünü düşmek suretiyle söyleniş bakımından bir kolaylık elde edilir.

 

Bu, hâkimin kâtibidir.هذا كاتبُ القاضي             

 Çocuğu akıllı adam.الرّجلُ العاقلُ الولدِ               

 Bu, Kediyi döven (adam)dır.هو الضّاربُ القِطِّ   

Kâtibin evinin kapısının anahtarı.مفتاحُ بابُ بيتِ الكاتبِ   

 

مَعمورُ الدّارِ Ma’mur ülke (Ülkesi ma’mur).               

خالدٌ نافِذُ الكلِمِ Halid sözü etkili bir kişidir.                   

الرّجلُ الحَسنُ الوَجهِ Güzel yüzlü adam (yüzü güzel).     

 

2-   Manevi izâfet: الإضافة المعنويّة  

 

Yukarıda görülen izafetlerin dışında kalanlara ma’nevi izafet denir.

 

Kapının anahtarı. مِفتَاحُ البَابِ                      

(herhangi bir)Kapının anahtarı.   مفتاحُ بابٍ

Komşunun evi.بيتُ الجَارِ                          

Kabrin azabı.عذابُ القَبرِ                           

 

شروط أوحُكم المُضاف:Muzaf ın hükümleri (şartları)   

1ـ أن يجرد من التّتنوين نحو:   (هذا كتابُ النّحوِ).

2ـ ونون التّثنية نحو:  (قرأتُ كِتابيْ الأستاذِ).

 3ـ ونون الجمع نحو:   (جاء طالبو العلم ِ).

4ـ وأن يجرد من (أل) عمومًا، ولكن يجوز إضافة (أل) على المضاف في الإضافة اللّفظيّة بشرط أن يكون مثنى أو جمع مذكر سالمًا أو مضافًا إلى ما فيه (أل) أو مضافًا إلى اسم مضاف إلى ما فيه (أل) نحو :

( جاء المكرما سعدٍ) جاء المكرمو سعدٍ) (الدّارسُ النحوِ) (القارئُ كتابُ الصّرفِ).

 

شروط المضاف إليه:Muzafun iliyhin şartları

1ـ يكون مجرورًا دائمًا. سواء كان بالكسرة أو الفتحة أو الياء لفظًا أو تقديرًا.

2ـ يكون معرفة أو فيها أل التعريف عمومًا، يجوز أن يأتي نكرة. نحو : ثَوبُ خزٍّ.

3ـ يكون مفردًا أو جملةً.

Muzâfin şartları:

 

1- أل el Takısı almaz.

2- تنوين Tenvin almaz.

3- Müenneslik ve cemi ن  nunu almaz.

4- Muzâf irabta şu şekillerde gelir:  Mübtedâ, Haber, Fâil, Mef’ûl…).

 

Örneler:

أُعجِبْتُ بِشَوقي أشهَرِ الشُّعراءِ

Şairlerin en meşhuru olan Şevki’yi beğendim

 قائدُ الطَّائِرَةِ مأمُونُ القِيادَةِ Uçak kaptanını , uçağı güvenle uçurur.

هَذانِ ضارِبا زَيدٍ

 Bu ikisi Zeyd’i döven kişilerdir.

هَؤلاءِ ضَارِبو زَيدٍBunlar Zeyd’i dövenlerdir.   

Kaide 1:

 

Arapçada, tamlanana   المضاف  tamlayana  المضاف إليه denir. Tamlayan  المضاف إليه  in son harfi daima   ــــِ   Esre ile hareklidir, yâni, muzâfun ileyh dâimâ mecrûrdur.

 

Muzfun ileyhin şartarı:

 

1- Devamlı mecrur gelir.

2- Muzafun ileyh Marife olarak gelebilir.

 

بوّابُ المكتبِ  ( في المكتبِ) Yazıhanenin kapıcısı.  

مَلكُ الموتِ  ( للموتِ) Ölüm Meleği.                         

رِحلةُ الشّتاءِ ( في الشّتاءِ) Kış seyahati.                    

عذابُ القبرِ (في القبرِ) Kabir azabı.                          

3- Muzafun ileyh Marife Nekre olarak gelebilir.

ثوبُ خَزٍّ  (ثوبٌ من خزًّ) İpek elbisesi.                 

خاتَمُ فِضّةٍ  (خاتمٌ من فضّةٍ)Gümüş yüzüğü.        

Birleşmiş milletler genel sekreterinin Ortadoğu temsilcisi

مُمَثِّلُ الشَرْقِ الْاَوْسَطِ لِلاَمِينِ الْعَامِّ لِلْاُمَمِ الْمُتَّحِدَةِ

 

ملاحظة :

هناك من الاسماء ما يلزم الإضافة:

من الظّروف فيكون الإضافة إلى المفرد أو الإضافة إلى الجملة نحو:

 (رأيت غيرَ سعيدٍ) (جئتُ إذْ جاءَ سليمٌ). (جئتكَ قبلَ الصّبحِ وبعدهُ) (جلستُ حيثُ جلسَ محمدٌ).

الإضافة إلى ياء المتكلم: كمفرد وتثنية وجمع:

كتابٌ        كتابِي

قلمٌ            قَلمِي

...............

قَلمانِ      قلمايَ

كِتابانِ     كتابايَ

وَالدَانِ    وَالِدَايَ

................

مُعلّمونَ      مُعلمويَ ، مُعلميَّ

بَنُونَ        بَنُويَ  ،  بَنيَّ 

Kaide 2:

 

Müfret (tekil) kelime muzâf olunca, sonundaki çift harekeden biri düşer, Musennâ (ikil) kelime muzâf olunca, sonundakiن  harfi düşer, Cemi müzekker salim (kurallı erkek çoğulu) muzâf olunca, sonundaki ن harfi düşer:

 

1- Müfret kelime:  المفرد 

كِتابُ الأستاذِHocanın kitabı.   

إِشتَريتُ كِتَابَ الأُستَاذِ. Öğretmenini kitabını satın aldım.

بابُ المدرسَةِOkulun kapısı.    

مفتاحُ "بابُ المدرسةِ" Mektebin kapısının anahtarı.

قلمُ "خادِمُ الرّجلِ"Adamın hizmetçisinin kalemi.

مَكَانُ " إصدَارُ الهُويَةِ"Kimliğin çıkış yeri.

هُوَ "مَعمُورُ الدَّارِ"Evi zengindir.                        

مَا اسمُ "رَئِسُ الجَامِعَةِ"؟Rektörün ismi ne?

هَل تَعرِفُ رَقمَ "دَفتَرَ النُّفُوسِ"؟Nüfuz cüzdanının numarası kaç? 

"اسمُ الأبِ" محمدٌBaba ismi Muhammed.  

مَا حَالَتُكَ الاجتِمَاعِيَّةِ؟ Medeni halin ne? 

"مَكَانُ العَمَلِ" بَعيدٌ مِن هُنَاİş yerim buradan uzaktır?                              

 المثنى وجمع المذكر السالم

2- Musennâ ve cemi müzekker salim: 

مُعلِّمُ المَدرسةِMektebin öğretmeni.   … …  …… …… …… …  …… 

معلّما المدرسة Mektebin iki öğretmeni. ………………………………

معلمو المدرسةِ Mektebin öğretmenleri. …………………………

رأيت مُعَلِّمَيْ المدرسَةِ Mektebin iki öğretmenini gördüm. ………

سلمت على مُعَلِّمَيْ المدرسةِ

 Mektebin iki öğretmenini selâmladım

سلّمت على مُعَلِّمِي المدرسةِ

 Mektebin öğretmenlerini selâmladım

بَابُ الْمَدْرَسَةِOkulun kapısı…………………………………………

بَابُ الْمَدْرَسَتَيْنِİki okulun kapısı….…………………...…………

بَابُ الْمَدْرَسَاتِOkulların   kapısı ……………………………………

بَابَا الْمَدْرَسَةِOkulun iki kapısı….…………………..………………

ابْوَابُ الْمَدْرَسَةِOkulun kapıları…….………………………………  

 

Mütekellim ya’sına yapılan izafet.      الإضافة إلى ياء المتكلم 

1- Mufret:المفرد    Muzâf, mufret bir isim ise, son harfinin harekesi kesra olur. 

كتابٌ    Kitap.       كتابِيKitabım.     

قلمٌ    Kalem.        قَلمِيKalemim.        

 

Ancak şunlar kaidenin dışındadır:

 

A- Muzâf olan mufret isimin son harfi elifi memdude (ا) ise, elif sâkin (sukunlu) olarak kalır, ye’nin harekesi fetha olur:

عصًا   Değnek.   عصايَ Değneğim.  

 هدىً Hidâyet.     هُدايَHidâyetim.    

B) Muzâf olan mufret ismin son harfi elifi maksure (ى) ise, bu elif (ye), muzâfun ileyh olan yê’ye  idgam edilir, şeddeli okunur ve sonu fetha ile harekelenir:

 

المحامِي     Avukat.محامِيَّ Avukatım. 

اللّيالِي       Gece.     لَياليَّGecelerim.  

 

2-Musennâ: المثنى İkil kelime, mutekellim ye’sine muzâf olunca, musennânın sonundaki nun düşer ve ye’nin harekesi fetha olur.:

قَلمانِ     İki kalem. قَلمايَBenim iki kalemim.   

كِتابانِ     İki kitap. كِتابايَBenim iki kitabım.     

وَالدَانِ    Ana, baba.وَالِدَايَAnam, babam.          

 

3- Cemi müzekker salim: جمع المذكر السّالم  Kurallı erkek çoğulu, mutekellim ye’sine muzâf olunca, ref halinde sonundaki nun düşer ve ye’nin harekesi fetha olur. Nasb ve cer halinde sonundaki nun düşer kelimenin son harfi kesre olur, ye de şeddeli ve fethalı olur.

 

مُعلّمونَ    Öğretmenler  مُعلمويَ ، مُعلميَّ Öğretmenlerim   

بَنُونَ         Oğullar    بَنُويَ  ،  بَنيَّ                 Oğullarım

 

Nizameddin İbrahimoğlu

Hitit Üniversitesi- İlahiyat Fakültesi

 

 

       Geri
 

Web Siteme Hoş Geldiniz!

اهلاً وسهلاً لزيارتكم موقعنا

 

Copyright ©2006
Nizamettin İBRAHİMOĞLU